1. Pivot Table Elementine Genel Bakış

‍

Kuika'nın Pivot Table elementi, büyük veri setlerini dinamik olarak özetlemenizi ve kullanıcıya etkileşimli bir analiz ortamı sunmanızı sağlar. Veriler; satır, kolon ve metrik alanlarına göre gruplanabilir, filtrelenebilir ve yeniden düzenlenebilir. Pivot Table, raporlama, performans izleme, operasyonel veri analizi ve karar destek süreçlerinde güçlü bir görselleştirme aracıdır.

Pivot Table elementi yalnızca web uygulamalarını destekler.

1.1. Sık Kullanım Senaryoları

• Büyük veri setlerini özetlemek ve analiz etmek: Kullanıcılar karmaşık veri setlerini satır, kolon ve metrik alanlarına göre gruplayarak hızlı analiz gerçekleştirebilir.
• Finansal raporlamalar ve bütçe analizleri: Gelir–gider dağılımları, maliyet analizleri ve dönemsel finansal karşılaştırmalar için kullanılabilir. 
• Satış performansı ve operasyonel takip: Ürün, kategori, bölge veya satış temsilcisi bazında performans karşılaştırmalarını kolayca sunar.
• KPI ve ölçüm metriklerinin kırılımlarını inceleme: Hedef–gerçekleşen analizleri, adet ve oran bazlı metriklerin detaylandırılması için kullanılır.
• Departman, ekip veya proje bazlı raporlama: Kaynak kullanımı, iş yükü dağılımı veya proje performansının özetlenmesi gibi süreçlerde etkin bir araçtır.

2. Temel Özellikler

Pivot Table elementi, verilerin dinamik olarak özetlenmesi ve kullanıcı tarafından özelleştirilebilir bir analiz yapısı sunması amacıyla geliştirilmiştir. Aşağıdaki temel özellikler, Pivot Table'ın kullanım kapsamını ve fonksiyonları açıklamaktadır:

• Dinamik Veri Özetleme: Kullanıcılar büyük veri setlerini satır, kolon ve değer (metric) alanlarına göre gruplayabilir ve farklı kırılımlar üzerinden analiz edebilir.
• Pivot Table Yapılandırmasını Kaydetme (Export Config): Kullanıcının oluşturduğu sütun düzeni, metrikler, toplam ayarları ve veri alanları JSON formatında dışa aktarılabilir.
• Kayıtlı Şablonları Geri Yükleme (Import Config): Daha önce kaydedilen Pivot Table yapılandırması JSON dosyası üzerinden tekrar yüklenebilir.

2.1. Pivot Table Elementi Özellikleri (Properties)

Aşağıdaki ayarlar, Pivot Table elementini seçtiğinizde sağ taraftaki Properties paneli üzerinden yapılandırılabilir:

Datasource

Pivot Table’da görüntülenecek verilerin kaynağını belirler. SQL, REST API veya Managed DB aksiyonlarından dönen sonuç setleri Pivot Table veri kaynağı olarak kullanılabilir.

Pivot Table Şablon ve Davranış Yönetimi (ReadOnly / Export / Config)

Pivot Table, hem tablo davranışlarını kontrol etmeye hem de tablo yapılandırmalarını kaydetmeye ve yeniden kullanmaya yönelik aksiyonları destekler.

1. Pivot Table ReadOnly (Salt Okunur Mod)

Pivot Table, yalnızca görüntüleme amaçlı kullanılabilmesi için ReadOnly modda çalıştırılabilir.

• ReadOnly aktif edildiğinde:
  
  • Hücre düzenleme,
  • Alan ekleme / çıkarma,
  • Satır–kolon yapı değişikliği
    yapılamaz.
• Tablo tamamen kilitlenir ve yalnızca veri görüntülenir.
• Bu mod, raporlama ve dashboard senaryoları için önerilir.
• ReadOnly modu aktifken tablo konfigürasyonu değiştirilemez.

2. Pivot Table Export (.xlsx)

Pivot Table üzerindeki veriler Excel (.xlsx) formatında dışa aktarılabilir.

• Export özelliği aktif edildiğinde:
  
  • Kullanıcı, Pivot Table’daki mevcut veri görünümünü tek tıkla Excel olarak indirebilir.
• Tablo boşsa:
  
  • Export butonu pasif olur,
  • İndirme işlemi başlatılmaz (beklenen davranıştır).

Export işlemi yalnızca veri içeren tablolar için çalışır.

3. Pivot Table Şablon Yönetimi (Config Export / Import)

Pivot Table, tablo düzeninin JSON formatında kaydedilip yeniden yüklenmesini sağlayan özel aksiyonları destekler.

3.1 Pivot Table Config Export (Yapılandırmayı Dışa Aktarma)

• ADD ACTION → Export Table Config seçilir.
• Mevcut Pivot Table’ın:
  
  • Satır ve kolon alanları,
  • Metrikleri,
  • Toplam ve hesaplama ayarları JSON formatına dönüştürülür.
• Oluşturulan JSON:
  
  • Bir veritabanı tablosunda,
  • Ya da Local Storage üzerinde saklanabilir.

3.2 Pivot Table Config Import (Yapılandırmayı İçeri Aktarma)

• ADD ACTION → Import Table Config seçilir.
• Daha önce kaydedilmiş JSON yapılandırması Pivot Table’a yüklenir.
• Kullanıcı, tabloyu bıraktığı yapılandırma ile kullanmaya devam eder.

4. Çoklu Kullanıcı ve Şablon Yönetimi

• Her kullanıcı için farklı Pivot Table şablonları saklanabilir.
• JSON yapılandırmaları:
  
  • Kullanıcı ID’si ile ilişkilendirilerek
  • Veritabanında tutulabilir.
• Uygulama açıldığında:
  
  • İlgili kullanıcının son kullandığı Pivot Table şablonu
  • Otomatik olarak yüklenebilir.
    

2.2. Pivot Table Elementine Eklenebilen Aksiyonlar

Pivot Table elementi, kullanıcıların tablo üzerindeki yapılandırmayı (row/column alanları, metrikler, filtrelemeler) değiştirdiği her durumda tetiklenen özel bir aksiyonu destekler. Bu aksiyona ADD ACTION paneli üzerinden erişilir.

onConfigChange

Kullanıcı Pivot Table üzerinde bir yapılandırma değişikliği yaptığında tetiklenen aksiyondur. Aşağıdaki işlemler bu aksiyonu tetikler:

• Row veya Column alanı ekleme/çıkarma
• Metrik değiştirme
• Sıralama (sort) güncellemeleri
• Pivot Table düzeninin değiştirilmesi

onConfigChange aksiyonu ile neler yapılabilir?

• Güncel tablo yapılandırmasını Export Table Config ile alıp veritabanına veya Local Storage’a kaydedebilirsiniz.
• Kullanıcıya özel rapor şablonlarını otomatik olarak saklayabilirsiniz.
• Pivot Table’ın her değişiklikten sonra başka bir UI elementini güncellemesini sağlayabilirsiniz.

• Pivot Table doğrudan satır/hücre tıklaması üzerinden aksiyon tetiklemez.
• Kullanıcının tablo konfigürasyonu değiştiğinde tetiklenen tek event onConfigChange’dir.
• Export/Import Table Config aksiyonları yalnızca konfigürasyon kaydetmek/yüklemek için kullanılır; tablo üzerinde doğrudan tetiklenmez.

3. Pivot Table Elementi Nasıl Kullanılır? 

Bu bölümde Pivot Table elementinin uçtan uca kullanımını örnek senaryolar üzerinden ele alacağız.

Senaryo: Restoran Faturaları Analizi Senaryosu

Kuika platformunda yer alan Pivot Table elementi, kullanıcıların restoran verilerini çok boyutlu şekilde analiz edebilmesini sağlar. Pivot Table sayesinde veriler; gün, öğün, müşteri profili ve fatura bilgileri gibi farklı alanlara göre gruplanarak tablo ve grafik bazlı olarak görüntülenebilir.

Bu senaryo kapsamında, Pivot Table üzerinden toplam fatura tutarı, maksimum değerler, işlem sayıları ve dağılımlar analiz edilmiştir. İlgili senaryo için paylaşılan görsellerde; tablo görünümü ve Pivot Table ile entegre çalışan birden fazla analiz aracı kullanılarak örnek açıklamalar yapılmıştır. Kuika Pivot Table elementi, bu örneklerin ötesinde daha birçok farklı analiz ihtiyacını da karşılayacak esnekliğe sahiptir.

Senaryoda:

• Pivot Table, restoran verilerini dinamik olarak gruplamak ve özetlemek için kullanılır.
• dayOfWeek alanı, işlemlerin haftanın hangi gününde gerçekleştiğini gösterir.
• meal alanı, işlemin öğle veya akşam yemeği gibi hangi öğünde yapıldığını belirtir.
• partySize alanı, masadaki kişi sayısını ifade eder.
• payerGender alanı, ödemeyi yapan kişinin cinsiyet bilgisini tutar.
• payerSmoker alanı, müşterinin sigara içme durumunu gösterir.
• totalBill, fatura tutarını; tip, bahşiş bilgisini temsil eder.
• Toplam, maksimum ve sayım (Sum, Maximum, Count) gibi hesaplamalar Pivot Table üzerinden kolayca uygulanır.
• Pivot Table ile oluşturulan veriler; Stacked Column, Grouped Bar/Column, Heatmap ve Scatter Chart gibi farklı görselleştirmelerle desteklenir.
• Kullanıcı, tek bir ekran üzerinden hem tablo hem grafik analizlerini birlikte değerlendirerek hızlı ve anlamlı içgörüler elde edebilir.

Adım 1 - Aksiyon Tanımlama

Arayüzde verileri göstermek için: 

1. Aşağıdaki RestaurantBills adındaki aksiyonu tanımlamanız gerekir. Örnek senaryoda veriler Select yazılarak tablo kullanılmadan sunulmuştur.
2. Datasources modülü içerisinde Actions > New SQL Action sekmesinden yeni aksiyon ekleyin.

• Örnek Verileri Getiren Aksiyon (RestaurantBills):

SELECT 'Female' AS PayerGender, 'Thursday' AS DayOfWeek, 'Lunch' AS Meal, 2 AS PartySize, 45.00 AS TotalBill, 8.00 AS Tip, 'No' AS PayerSmoker
UNION ALL
SELECT 'Male', 'Friday', 'Dinner', 3, 120.00, 20.00, 'Yes'
UNION ALL
SELECT 'Female', 'Sunday', 'Dinner', 4, 200.00, 35.00, 'No'
UNION ALL
SELECT 'Male', 'Saturday', 'Lunch', 2, 80.00, 12.00, 'No'
UNION ALL
SELECT 'Female', 'Monday', 'Lunch', 2, 100.00, 10.00, 'No'
UNION ALL
SELECT 'Male', 'Thursday', 'Lunch', 3, 180.00, 20.00, 'No'
UNION ALL
SELECT 'Female', 'Saturday', 'Lunch', 4, 250.00, 50.00, 'No';

Adım 2 - Initial Action Ekleme

Başlangıçta anasayfada: 

1. UI Design modülünü açın.
2. Sayfada Add Action > Initial Action > Custom > Managed Db > RestaurantBills aksiyonunu ekleyin.
   

Adım 3 - Element Ekleme ve Ayarlama

1. Sol yan panelden Elements > Data > Pivot Table elementini sayfaya sürükleyip bırakın.
   

1. Pivot Table elementine PivotTable > Properties > DataSource > Action > RestaurantBills aksiyonunu tanımlayın.

‍

Preview:

Ana açıklama sonrası Görseller altında nasıl kullanıldığını yaz.

Uygulama test edildiğinde, Pivot Table elementi varsayılan olarak Table tipinde açılır ve eksenlere yerleştirilecek alanları bekler. Bu örnekte Table tipinde Sum (Toplam) modu seçilmiş ve totalBill alanı üzerinden hesaplama yapılmıştır.

Pivot Table üzerinde; payerGender ve dayOfWeek alanları satır ekseninde, meal ve partySize alanları sütun ekseninde konumlandırılmıştır. Bu yapı sayesinde, kadın ve erkek müşterilerin haftanın farklı günlerinde öğle ve akşam yemeklerinde, masa kişi sayısına göre oluşturdukları toplam fatura tutarları tablo üzerinde karşılaştırmalı olarak gösterilmektedir.

Üst bölümde etiket halinde sunulan alanlar, istenilen eksenlere sürükle–bırak yöntemiyle taşınabilir. Kullanıcı, alanların yerini değiştirerek tabloyu dinamik şekilde güncelleyebilir ve farklı analiz senaryolarını hızlıca oluşturabilir.

İkinci örnekte, gösterim tipi Table Heatmap olarak değiştirildiğinde, Pivot Table üzerindeki toplam fatura tutarları ısı haritası şeklinde görselleştirilir. Yüksek tutara sahip hücreler daha koyu renklerle vurgulanarak, harcamanın yoğun olduğu gün, öğün ve masa büyüklükleri kolayca tespit edilir.

Gösterim tipi Grouped Column Chart olarak seçildiğinde ve eksenler yalnızca dayOfWeek alanına göre ayarlandığında, çalışılan günlere ait toplam hesap dağılımı grafik üzerinde net bir şekilde görüntülenir.

Son örnekte, gösterim tipi Grouped Bar Chart olarak seçilip Maximum modunda totalBill alanı kullanıldığında, çalışılan günlere ait en yüksek hesap tutarları gün bazında gruplandırılarak karşılaştırmalı şekilde listelenir. Bu sayede hangi günlerde en yüksek harcamaların gerçekleştiği hızlıca analiz edilebilir.

4. Ortak Özellikler (Properties)

Pivot Table elementi üzerinde yer alan bazı alanlar tüm UI elementlerinde ortak olarak kullanılır. Bu nedenle, aşağıdaki özelliklerin detaylı açıklamaları ilgili genel kılavuz sayfalarında yer almaktadır:

• Authorization (Yetkilendirme) Ayarları
• Visibility (Görünürlük)
• Editability (Düzenlenebilirlik)
• Style Panel (Stil Ayarları)

5. Kullanım Tavsiyeleri (Best Practices)

• Şablon kaydetme özelliğini kullanıcıya sunun. Kullanıcılar kendi rapor düzenlerini JSON olarak saklayabildiğinde raporlama deneyimi çok iyileşir.
• Kullanıcı bazlı şablon anahtarları kullanın. Veritabanında her kullanıcının şablonunu kendi ID’si üzerinden saklamak en sağlıklı yöntemdir.
• Sık kullanılan şablonları ön tanımlı hale getirin. Uygulama ilk açıldığında belirli bir JSON import edilerek kullanıcıya hazır bir rapor sunulabilir.

6. Kısıtlamalar

• Pivot Table yalnızca web uygulamalarında kullanılabilir. 
• Tablo üzerindeki kullanıcı etkileşimleri aksiyon tetiklemez. Satır tıklama, hücre seçme veya filtre değiştirme gibi işlemler aksiyon başlatmaz.
• Export/Import işlemleri yalnızca JSON formatında çalışır. XML, CSV veya başka formatlarla doğrudan yapılandırma aktarılamaz.
• Şablonlar manuel olarak saklanmalıdır. Export Table Config çıktısının depolanması geliştiricinin veya uygulama mantığının sorumluluğundadır.